top of page

YAPAY ZEKANIN CEZAİ SORUMLULUĞU

Yapay Zeka ve Ceza Hukuku


Giriş

Araştırma konumuz; yapay zeka tarafından işlenen bilişim suçları değil, robotik teknolojinin dahil olduğu yani yapay zekanın robot formunun fiziksel eylemlerinden doğan cezai sorumluluktur.

Dikkat edilmesi gereken husus, robotun yapay zeka teknolojisine sahip olmasıdır. Zira yapay zekaya sahip olmayan bir robot veya bilgisayar eşya niteliğindedir. Bu sebeple burada robotun cezalandırılması hususu gündeme dahi gelmez, bu eşya yalnızca müsadereye konu olabilir.

Dolayısıyla cevabını aradığımız soru şudur: “Yapay zeka tarafından bir suç işlendiği takdirde, bu suçun neticelerinden kim sorumlu olacaktır ve bunun yaptırımı ne olacaktır?”


 

Genel Olarak


Yapay zekayı kısaca otonom olarak faaliyet gösteren, inorganik zeki varlıklar olarak tanımlayabiliriz.

Birleşmiş Milletlerin 2005 tarihli Robot Bilim raporunda robot ise “kısmen veya tamamen otonom olarak işleyen, ya da programlanabilen makine” olarak tanımlanmaktadır.

Yapay zekâlar otonom olarak hareket edebilmektedir. Yani herhangi bir müdahaleye ihtiyaç duymaksızın kendi başına bağımsız bir şekilde karar alma yeteneğine sahiptir. Dolayısıyla bu kararlar da birtakım sonuçlar doğurmaktadır.


Örnek Davalar


UBER’in yapay zekâlı taşıtlarından biri, test uygulaması sırasında karşıdan karşıya geçen bir kadına çarpmış ve ölümüne yol açmıştır. Bu kazada araç içindeki test uygulamacısının dikkatini vermesi gerekirken telefonu ile ilgilenmesi, UBER’in acil durum fren sistemini devre dışı bırakmış olması hususlarının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.

1981 yılında ise Japonya’da bir robot, kendisinin bakım işleriyle görevli olan işçinin ölümüne sebebiyet vermiştir. Faaliyetinin engellendiğini düşünen robot, onu kapatmayı unutan işçiye güçlü hidrolik kollarıyla vurarak bu fiili işlemiştir. Yapılan soruşturma neticesinde işçilerin yeni sisteme yabancı olmaları ve makinelerin işleyişine dair kuralların ihmalinin de kazaya neden olduğu rapor edilmiştir. Bu durum, bir robotun insan ölümüne sebebiyet verdiği ilk olay olarak değerlendirilmektedir.

2016 yılında ABD’de Tesla’nın otomatik pilotla yönetilen otomobili, tamamen otopilot

kontrolündeyken beyaz renkteki bir aracı gökyüzü gibi algılamış ve manevra yapmayarak sürücüsünün ölümüne sebebiyet vermiştir. Bu dava, Tesla ve otomobil sürücüsünün; üretim esnasında veya araç kullanımı sırasında taksir sorumluluklarının değerlendirilmesi üzerin